Fabrikada hurdayı doğru ayırmak, satış değerini artırmanın en kolay yoludur. Temel kural şudur: her metal ayrı, her metalin farklı kalitesi de mümkünse ayrı biriktirilir. Aşağıda metal metal hangi kalemlerin ayrı tutulması gerektiğini ve sahada bunu nasıl düzenleyebileceğinizi anlattık.
Önce hurda kaynaklarını listeleyin
Ayrıştırmaya kaplardan değil, kaynaklardan başlayın. Hangi bölümden hangi metal çıkıyor: pres hattından sac kırpıntısı, CNC tezgâhlarından talaş, bakım biriminden motor ve pompa, depodan eski raf ve kalıp. Bu listeyi çıkardığınızda kaç farklı kap gerektiği de ortaya çıkar. Çoğu fabrikada beş ile on arasında ayrı kalem yeterlidir.
Metal metal ayrılması gereken kalemler
Aşağıdaki ayrımlar, fiyat farkının en belirgin olduğu ayrımlardır. Hepsini uygulamak zorunda değilsiniz; tesisinizde en çok çıkan metallerden başlayın.
- Bakır: soyma ve lama bakır, kalaylı veya boyalı lama, boru, bobin ve bakır talaşı ayrı tutulur.
- Pirinç: çubuk talaşı, parça pirinç ve armatür ayrı tutulur; demir bağlantı parçaları sökülürse kalite yükselir.
- Alüminyum: boyasız profil, boyalı profil, döküm parça, sac ve talaş ayrı tutulur.
- Paslanmaz: 304 ve 316 kaliteleri ayrı tutulur; 430 gibi mıknatıs tutan kaliteler bunlara karıştırılmaz.
- Kablo: soyulmuş ve soyulmamış kablo ayrı, kalın ve ince kablo mümkünse ayrı tutulur.
- Demir ve çelik: temiz sac kırpıntısı, karışık demir hurdası, döküm ve talaş ayrı tutulur.
Mıknatıs testi ve basit kontroller
Sahada en kullanışlı araç basit bir mıknatıstır. Demir ve çelik mıknatısı güçlü çeker. 304 ve 316 gibi yaygın paslanmaz kaliteler mıknatısı çekmez ya da çok zayıf çeker, 430 gibi kaliteler ise çeker. Bakır, pirinç ve alüminyum mıknatısı hiç çekmez. Bu test, paslanmazın demirle ya da farklı paslanmaz kaliteleriyle karışmasını büyük ölçüde önler.
Renk de ipucu verir: bakır kırmızımsı, pirinç sarı, alüminyum hafif ve mat gridir. Emin olamadığınız parçaları ayrı bir kutuda toplayın ve alımda ölçüm isteyin. Belirsiz bir parçayı yanlış kaba atmak, o kaptaki tüm partinin sınıfını düşürebilir.
Sahada düzen: kap, etiket ve yer
Ayrıştırmanın kalıcı olması için çalışanların her seferinde düşünmesine gerek kalmamalıdır. Her kaba metalin adını büyük harflerle yazın, mümkünse renk kodu kullanın. Kapları hurdanın çıktığı yere yakın koyun: talaş varili tezgâhın yanında, kırpıntı kasası pres hattının ucunda olmalıdır. Uzaktaki tek bir karışık konteyner, en iyi niyetli ayrıştırmayı bile bozar.
Talaş ve yağlı parçalar için kapalı ve sızdırmaz kaplar kullanın. Yağmur alan açık alanda bekleyen hurda nemlenir, paslanır ve tartımda kesintiye uğrar. Kapların dolum hızını bir süre izlerseniz, alım sıklığını da buna göre planlayabilirsiniz.
Ayrıştırmayı kim yapmalı?
En iyi sonuç, hurdanın çıktığı anda ayrılmasıyla alınır. Ama bunu her zaman sağlamak mümkün değildir. Karışık biriken hurdayı yükleme sırasında alıcının ekibi de ayırabilir; bu durumda ayrıştırmanın yükleme süresini uzatacağını ve bazı karışımların sonradan tam ayrılamayacağını hesaba katın. Düzenli hurda çıkan tesislerde ilk alımda ayrıştırma düzenini birlikte kurmak, sonraki her yüklemede zaman ve değer kazandırır.
Ayrıştırmanın fiyat dışındaki faydaları
Doğru ayrıştırma yalnızca daha iyi fiyat demek değildir. Ayrı biriken hurda daha az yer kaplar, çünkü her kap kendi malzemesine uygun şekilde doldurulur. Saha düzenli kalır, forklift ve yaya trafiği rahatlar. Keskin kırpıntının, ağır parçaların ve yağlı talaşın kendi yerinde durması iş güvenliği risklerini azaltır.
Kayıt tarafında da işler kolaylaşır. Kalem kalem biriken hurda kalem kalem tartılır ve belgelenir. Yıl sonunda hangi metalden ne kadar çıktığı, hangi bölümün en çok hurda ürettiği gibi sorulara kantar fişlerinden doğrudan cevap bulabilirsiniz. Bu veriler üretimdeki fire oranlarını izlemek için de kullanılabilir.